Tuvalet Eğitiminde Sıkça Yapılan Hatalar

Tuvalet eğitimi bir çocuğun hayatındaki dönüm noktalarından bir tanesidir. Doğru verilmez ya da verilemezse çocuğunuzun fiziksel, bilişsel, algısal ve cinsel gelişiminde telafisi mümkün olmayan yaralar açabilir. Bu kadar önemi olan bir konuda da hataya düşmemek için sıkça yapılan hataları bu yazıda toplamak istedik. Bu hatalara düşmezseniz bu dönemi kısa zamanda başarıyla atlatabilirsiniz:

Tuvalet Eğitiminde Zamanlama Hatası Yapmak: Bu hata daha çok erken başlamak ya da başlamakta çok geç kalmak anlamına gelmektedir. Bu konuda yaygın yapılan başka bir hata da  diğer annelerin-babaların tecrübelerine çok güvenerek belli bir yaşta/ayda bu eğitime başlamak. Her çocuğun gelişim süreci farklılık gösterdiğinden, belli bir zaman dilimini  beklemek yerine çocuğunuzu gözlemleyin. Aşağıdaki özelliklerin tümünü ya da çoğunu gösteriyor ise çocuğunuz tuvalet eğitimi almaya hazırdır:

• Basit komutları anlayıp uygulayabilme,
• Dışkılama ya da çiş yapmanın farkında olma (saklanmaya çalışıyorsa ya da yüz ifadesi değişiyorsa),
• Islak ya da kakalı bezden rahatsızlık duyma,
• Bezin 2 saat ya da daha fazla kuru kalması,
• En azından alt kıyafetini kendisi çıkarabilme,
• Tuvalet, lazımlık ya da adaptör gibi araçlara ilgi duyma.

Ayrıca, çocuğun hayatının normal akışında olduğu bir dönem seçmek de çok önemlidir. Diş çıkarma, hastalık, aşı sonrası yükselen ateş durumlarında tuvalet eğitimine başlamak önerilmemektedir. Her şeyin normal olduğu bir dönem seçilmelidir.

İyi Bir Planlama ve Hazırlık Yapmamak: Başarıyı garanti altına almak için her işte olduğu bir plana ihtiyaç bulunmaktadır. Başlarken  birkaç şeye karar vermeniz gerek. Lazımlık mı adaptör mü? Hediye olarak ne vereceğim? Gerekirse milyon kere usanmadan okuyabileceğim eğlenceli tuvalet kitabı hangisi olabilir? İç çamaşırı giydirmeli mi yoksa giydirmemeli mi? İşin aslı tüm süreci çocuğunuza da karar mekanizmasında yer vermeye çalışmalısınız. Giyeceği yeni külotlardan, büyük çocukların tuvaletleri kullanmalarından övgüyle söz etmek çocuğun sürece ilgisini artıracaktır. Çocuğunuzla ilgili özendirici olabilecek nesneleri ve olayları en iyi siz bilirsiniz. Yaratıcılığınızı konuşturun. İyi bir planlama ve hazırlıkla tuvalet eğitimi çok daha kolay ve başarılı verilebilecektir.

Tutarsızlık: Çocuklar rutinleri ve kuralları çok severler. Neyi, nasıl ve nereye yapacağını bir kez anladıktan ve uygulamaya başladıktan sonra diğer kişilerin de aynı metodu kullanmasını sağlamaya çalışın. Bakıcısı, diğer ebeveyni, büyük ebeveynleri… Çocukla ilgilenen herkesin aynı şekilde davrandığından emin olun. Her çocuk için uygulanacak metot farklı olabilmekle beraber tutarlı olmak yapılması gereken en önemli şeydir. Ayrıca, bir kaç kez eğitime başlayıp bırakmak da etkileri bakımından kötü sonuçlar doğuracak ve çocuğun eğitime ve değişime olan direncini artırmaktan başka bir işe yaramayacaktır.

Beklentileri yüksek tutmak: Başkalarının hikayelerini dinlediğinizde, “ Hemen alıştı, 2 günde hallettik, şipşak bitti…” gibi sözlerle beklentileriniz yüksek tutmayın. Her çocuk farklı olduğundan eğitimin bitişine başlamadan karar vermek sizi ve çocuğunuzu strese sokmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Olabildiğince sabırla stressiz biçimde eğitimi verin. Beklenti düşük olursa stres faktörü de azalacaktır.

Cezalandırmak: En yapılmaması gereken şeydir. Çocuğun tuvalet eğitimi boyunca defalarca hata yapabileceğini içinizden kendinize her zaman telkin edin. Bu hiç de kolay olmayacak. Defalarca yeri, halıları silmek gerekebilir. İç çamaşırları ve kıyafetler çok fazla kirlenecek ve bunları yıkamanız gerekecek. Aynı şeyleri belki 1000 defa söyleyeceksiniz. Ama kilit kelime SABIR. Sabırla, cezalandırmadan, sevgiyle aynı çabayı sürdürmelisiniz.

Zorlamak: Konu çocuk olunca her an kendinizi bir güç savaşı içinde bulabilirsiniz. Bu yüzden sürekli olarak 5-10 dakikada bir çocuğunuza “Çişin var mı? Kaka yapalım mı? Hadi bir daha deneyelim mi?” gibi sorularla yaklaşmayın. Bunun yerine tuvalete/lazımlığa oturmanın onun kararı olmasını sağlamak için yollar arayın. Örneğin, başarılı denemelerde verdiğiniz ödülü hatırlatarak, “Hadi tuvalete uğur böceği yapıştıralım mı?” ifadesine benzer ifadeleri kullanabilirsiniz.

Gündüz eğitimini verip gece eğitimini ertelemek: Pek çok anne-baba çocuğun yatağı çok fazla ıslatmasından endişe duydukları için gece eğitimini erteleme ihtiyacı duyuyorlar. Bundan dolayı da gündüz tuvalete kakasını ya da çişini yapabilen bebeklerin gece bezlendiklerini görüyoruz. Bu da yukarıda bahsettiğimiz tutarsızlık konusunun örneklerinden birisi. Gece yatmadan önce tuvaletini yapan çocuk kendi çiş yapma sıklığına göre gece de alışana kadar ebeveynleri tarafından bir kaç kez tuvalete kaldırılırsa çocuk zamanla çişi geldiğinde kendi kendine uyanmaya alışacaktır.

Tüm anne-babalara başarılı bir tuvalet eğitimi süreci geçirmelerini dilerim.

Sevgiyle kalın.

Mustafa Sağlam
Uzman Eğitimci

İlginizi Çekebilecek başka bir yazı: